Certificeringen bij traagschuim: wat ze wel en niet garanderen

Een certificeringslabel wekt vertrouwen, en terecht, maar alleen als u weet waar het label precies voor staat. De twee certificeringen die er bij traagschuim toe doen, testen namelijk iets anders dan de meeste mensen denken.

CertiPUR: het schuim zelf

CertiPUR test het polyurethaanschuim op de afwezigheid van specifieke schadelijke stoffen: zware metalen zoals lood en kwik, formaldehyde, ftalaten en bepaalde brandvertragers. Daarnaast wordt de uitstoot van vluchtige organische stoffen (VOC’s) getest, met een strikte bovengrens.

Het certificaat wordt uitgegeven per schuimtype, na onafhankelijke laboratoriumtests, en moet jaarlijks worden vernieuwd om geldig te blijven.

Belangrijk is het onderscheid tussen twee versies: CertiPUR-US is het Amerikaanse programma, beheerd door de Alliance for Flexible Polyurethane Foam. Voor de Europese markt is er een apart, gelijknamig CertiPUR-programma, beheerd door EUROPUR, de Europese branchevereniging voor polyurethaanschuim.

Beide werken volgens een vergelijkbaar principe, maar zijn afzonderlijke certificeringen met eigen certificaathouders. Eupen, een van de grote Europese schuimproducenten, staat op de officiële EUROPUR-lijst van CertiPUR-gecertificeerde bedrijven, met dekking voor onder meer HR-, CMHR- en visco-elastisch (VE) schuim.

Belangrijk om te weten: het certificaat hoort bij het schuim zelf, niet automatisch bij het complete matras. Een matras kan CertiPUR-gecertificeerd schuim bevatten terwijl andere onderdelen (de tijk, de lijm, de rits) niet apart zijn getest.

OEKO-TEX: het complete product, inclusief schuim

Waar CertiPUR zich specifiek op polyurethaanschuim richt, test OEKO-TEX Standard 100 in principe elk onderdeel van een matras, dus niet alleen de tijk, maar ook de schuimlagen zelf, plus kleinere onderdelen zoals de rits en het naaigaren.

OEKO-TEX kent verschillende productklassen met oplopende striktheid, afhankelijk van hoe direct een materiaal in contact komt met de huid; voor een matras, met de hele nacht rechtstreeks huidcontact, geldt de strengste klasse.

Belangrijk detail: certificering kan op twee niveaus plaatsvinden. Soms wordt het complete matras gecertificeerd: dan zijn alle onderdelen, inclusief het schuim, getest. Soms wordt alleen een los onderdeel gecertificeerd, bijvoorbeeld enkel de tijk of enkel het schuim, zonder dat het samengestelde matras als geheel het label draagt.

Vraag daarom altijd door of de certificering voor het hele matras geldt, of alleen voor een specifiek onderdeel.

Andere relevante regelgeving

Naast CertiPUR en OEKO-TEX is er REACH, Europese regelgeving die de productie en het gebruik van chemische stoffen reguleert. Dit is geen vrijwillige certificering zoals CertiPUR en OEKO-TEX, maar verplichte wetgeving waar elke fabrikant die binnen de EU produceert of verkoopt aan moet voldoen.

OEKO-TEX kent daarnaast een uitgebreidere variant, Made in Green, die naast de stoffentest ook de productielocatie en -omstandigheden traceert, relevant voor wie niet alleen naar het eindproduct kijkt, maar ook naar hoe en waar het is gemaakt.

Wat deze certificeringen niet garanderen

Geen van beide certificeringen zegt iets over comfort, drukverlaging, temperatuurreactie of levensduur. Ze garanderen uitsluitend dat de geteste stoffen niet in schadelijke hoeveelheden aanwezig zijn.

Een gecertificeerd traagschuim kan nog altijd van matige kwaliteit zijn als het gaat om de eigenschappen die traagschuim juist traagschuim maken. Certificering is een veiligheidsminimum, geen kwaliteitskeurmerk.

Waarom ik dit zelf altijd controleer, ook bij eigen productie

Ik werk in mijn eigen productie uitsluitend met gecertificeerd schuim en gecertificeerde tijken, en laat dat ook onafhankelijk controleren. Niet omdat het verplicht is (voor een regulier consumentenmatras is het dat niet) maar omdat ik zelf niet zou willen slapen op iets waarvan ik de samenstelling niet ken, en ik dat mijn klanten dus ook niet aandoe.

Ik ben zelf bijzonder onder de indruk van Eupen-schuim. Ik werk er inmiddels 28 jaar mee en de kwaliteit is in al die tijd consistent gebleven, niet vanzelfsprekend in een branche waar kwaliteit tussen partijen, en soms zelfs tussen batches van dezelfde producent, sterk kan verschillen.

Het is niet voor niets dat Eupen al jarenlang traagschuim levert dat in bijzonder veel ziekenhuizen wordt toegepast: die medische markt accepteert nu eenmaal geen wisselende kwaliteit. Eupen is daarom mijn persoonlijke favoriet, en het schuim waar ik het liefst mee werk.

Wat u zelf kunt navragen

Vraag bij aanschaf naar de CertiPUR-status van het schuim, en naar de OEKO-TEX-status van het complete matras, niet alleen van de tijk. Een verkoper die alleen “gecertificeerd” zegt zonder te specificeren welk onderdeel en welk certificaat, geeft u eigenlijk geen bruikbare informatie.